Bat?c?l?k yap?, siyasi ve ideolojik yakla??m ve tercihler ile

Bat?c?l?k
ve statükoculuk, genel olarak Türk d?? politikas?n? belirleyici en temel iki
unsur olarak öne ç?kmaktad?r. Bat?c?l?k; kapitalist, serbest piyasa ekonomisine
dayal? liberal politikalar ile demokratik, laik/seküler ve insan haklar?n? önceleyen
de?erler kümesi olarak, di?er taraftan, uluslararas? ili?kilerde
de?i?imci/revizyonist anlay???n kar??t? olarak de?erlendirilebilecek
statükoculuk ise mevcut uluslararas? düzene uyma ve s?n?rlar? koruma, bunu
de?i?tirmeye çal??mama olarak özetlenebilir. 1 Bu
temel unsurlar, do?al olarak Türkiye’nin bölgesel ve kom?ular?yla yürüttü?ü d??
politikas?nda da belirleyici olmu?tur.  

Bu
ba?lamda, Türkiye’nin Ortado?u politikalar?, tarih, co?rafya, sosyokültürel
yap?, siyasi ve ideolojik yakla??m ve tercihler ile jeopolitik unsurlar ve
elbette bölge d??? güçlerin politikalar? gibi birçok sabit ve de?i?ken, ayn?
zamanda yap?sal, tarihsel ve konjonktürel faktörün yan?nda, temelde Bat?’ya
yakla??m? ve Bat? ile sürdürdü?ü ili?kilerin niteli?ine ba?l? olarak
?ekillenmi?tir.2
Türkiye, d?? politikadaki temel yönelimini Bat? yanl?s? politikalardan yana
kullan?rken, genel olarak Ortado?u ülkeleri ve Arap devletleri Bat?’ya kar??
bir mücadele içerisinde olmu? ve Bat? ekseninin kar??s?nda kendisini
konumland?rm??t?r. Dolay?s?yla, baz? istisnalar hariç, Türkiye’nin Bat? ile
ili?kileri ile Ortado?u ile ili?kileri birbirine z?t yönlerde hareket etmekte veya
birbirini ters yönde etkilemektedir. Türkiye Bat? ile yak?nla?t??? ölçüde
Ortado?u’da ba??ms?z politikalardan ve iyi ili?kilerden uzakla?m??, Bat?’dan
uzakla?t??? ölçüde Ortado?u ile yak?n ve güçlü ili?kiler içerisine
girebilmi?tir. Ancak her hâlükârda, Türkiye’nin bölge politikas? istikrar ve
süreklilikten uzak kalm??, Türkiye’nin d?? politikas?nda ana belirleyici unsur
daima Bat?c?l?k, Bat? ve Bat?l? de?erler sistemi ile yak?n ili?kiler kurmak olmu?tur.
Bu ba?lamda Ortado?u gerek ekonomik gerekse siyasi olarak hep ikincil bir
durumda, geri planda kalm??t?r. Dönem dönem uluslararas? konjonktürün etkisiyle
bölgeye ilgisi ve etkisi artsa da, Cumhuriyetin kurulu ideolojisinin bölgeye
özel bir ilgisinin oldu?unu söylemek güçtür.    

We Will Write a Custom Essay Specifically
For You For Only $13.90/page!


order now

90’l?
ve 2000’li y?llardan itibaren ya?anan de?i?im ve yeni anlay??la birlikte ise,
Türkiye’nin Ortado?u ile geli?tirdi?i ili?kilerde Bat?’ya ba??ml?l?ktan
koptu?unu, bölgeye ili?kin ideolojik, tarihi ve zihinsel önyarg?lar?n? nispeten
de olsa k?rabildi?ini söylemek mümkündür.

Türkiye’nin Ortado?u bölgesine dönük politikas?n?n
olu?umunda genel olarak iki faktör belirleyici olmu?tur. Bunlardan ilki ve en
önemlisi ideolojik öncelik ve tercihlerdir. Di?er faktör ise, ‘uluslararas? reel
politik ya da konjonktür’, di?er bir deyi?le, 
Türkiye’nin içinde bulundu?u bölgesel ve uluslararas? sistemin durumu ya
da yap?s?, bölgesel ve büyük devletlerin politika ve tercihleri ile bunlar?n
yaratt??? bask?lar ve yönlendirmeler gelmektedir. Uluslararas? konjonktür,
ideolojiden farkl? olarak, Türkiye’nin Ortado?u politikas?n?n olu?umunda zaman
içinde de?i?en etkilerde bulunmu?tur. Türkiye’yi Ortado?u’ya bazen
uzakla?t?r?c? ama genellikle yak?nla?t?r?c? etkide bulunmu?tur.3 Bunun yan? s?ra, d?? politika
yap?c?lar? aras?nda etkin olan baz? liderlerin dönemsel olarak ki?isel
etkilerini de göz ard? etmemek gerekir.

Türkiye
son y?llara kadar d?? politikas?nda geleneksel olarak denge politikalar?
uygulayan bir ülke olarak kabul edilmektedir.4 Türkiye’nin
kurulu?undan bu yana d?? politikas?n?n temel yönelimi olarak benimsedi?i Bat?l?la?ma,
ça?da?la?ma, Bat?l? ve laik de?erler ile Bat? ittifak?na ba?l?l??? nedeniyle Ortado?u’da
hâkim olan mevcut dinamiklerle kay?ts?zl?k veya çat??ma içine girmi? ve bu
nedenle kurulu?undan bu yana bölgeden zihnen ve ekonomik ve siyasi olarak uzak
durmu? veya durmaya çal??m??t?r. 5
Ancak 90’lardan sonra ortaya ç?kan gerek Türkiye’nin kendi içinde ya?ad???
de?i?im ve dönü?ümler gerekse de uluslararas? arenada ya?anan de?i?imler
Türkiye’nin bölge ile her anlamda daha yak?n ili?kiler kurabilmesine imkân
sa?lam??, hatta kimi zaman Türkiye’yi buna zorlam??t?r.